DOÇ. DR. İLHAN KUTLUER – AKIL VE İTİKAD KELAM-FELSEFE İLİŞKİLERİ ÜZERİNE ARAŞTIRMALAR

DOÇ. DR. İLHAN KUTLUER – AKIL VE İTİKAD KELAM-FELSEFE İLİŞKİLERİ ÜZERİNE ARAŞTIRMALAR (*)

Kitap Adı: Akıl ve İtikad kelam-felsefe ilişkileri üzerine araştırmalar.
Yazar Adı: Doç. Dr. İlhan KUTLUER
Yayın Evi: İz Yaynıncılık
Tarih – Baskı – Sayfa Sayısı: İstanbul 1998 – 2. Baskı – 270 Sayfa

Arka Kapak Yazısı:

Bu kitap, “İslam Düşüncesi Tarihi” sahasında incelemelerde bulunmayı anlamlı sayan aziz okurların ilgi, görüş ve tenkidlerine arzedilmiştir. Müellif, bu kitapta derlediği araştırmalarıyla muhteşem düşünce mirasımızı yeniden keşfetmeye yönelik çabalara, mütevazi bir katkı sağlamak istemektedir. Ele alınan konular hususen kelam-felsfe ilişkileri hakkında fikir verici özellikte olup, klasik düşünce geleneğimizdeki akıl/itikad örgüsünün tipik ve belirgin desenlerini mukayeseli tarzda sergilemektedir.

Kitabı Okurken Aldığım Notlar:

(*) Altı makaleden oluşan bu kitapta sadece makalelerin isimlerini verip kısaca makalelerin içeriğine değineceğim. Herhangibir alıntı yapmayacağım. Kitap ağır bir dille yazılmış. Okurken sözlük gerekebilir.

1. İslam Heresiografi Tarihinden: İbnü’r-Ravendi’nin Bir “Mülhid” ve “Dehri” olarak Portresi

Bu makalede İbnü’r-Ravendi’nin dehri (felsefi ya da dini görüşleri nedeniyle dinden sapmış) olarak suçlanması ve bu bağlamda İslam tarihinde dehri olarak suçlanan akımlar incelenmekte. Makalenin ilk kısımları İslam dünyasında bu bağlamdaki tartışmaları özetliyor ve akımların, kişilerin tavırlarını ve ilişkilerini güzel bir şekilde anlatıyor. Daha sonrada İbnü’r-Ravendi’nin neden dehri olarak görüldüğü ve bu görüşün doğru olkup olmadığı anlatılıyor.

2. Berahime’den İbn Sina’ya: Nübüvvetin İnkar ve İsbatı:

Makalenin başında nübüvveti inkar eden akımlar hakkında bilgiler var. Daha sonra özel olarak Berahime akımı anlatılıyor. Sonra Farabi’den Fazlurrahman’a kadar nübüvvetle ilgili bazı kişilerin görüşleri var. En son kısımda İbn Sina’nın nübüvvet hakkındaki görüşleri ve Berahime2ye cevapları var.

3. Hayy ve Kamil: İki ‘Otodidakt’ın’ Serüveni

İbn Tufeyl’in Hayy b. Yakzan ve İbnü-n-Nefs’in Kamil adlı ıssız adada kendi kendine Allah’ı (c.c) bulan karakterlerinin anlatıldığı makalede iki eserde ayrı ayrı hem karakterler bazında hem de felsefi bazda incelenmiş. Makalenin sonunda iki karakterin mukayesesi var.

4. Teolojinin Dört Terimi: Gaye, Nizam, İnayet, Hikmet

Bu makalede Gaye, Nizam, İnayet, Hikmet terimleri Gazzali, İbn Sina, İbn Teymiyye ve İbn Rüşd gibi isimler etrafında incelenmiş ve bu isimlerin birbirlerine yönelttikleri eleştirilerede yer verilmiş.

5. Tabiat Boşluktan Nefret Eder mi? Hala Kavramı Etrafında Kelam-Felsefe münakaşaları

6. Bir Bürokratın Gözüyle Kelam ve Felsefe

Bu makalede Mefatihu’l-ulum eserinin yazarı olan Harizmi’nin hayatı anlatılmış, felsefe ve kelam hakkındaki görüşleri incelenmiş. Ayrıca Mefatihu’l-ulum adlı eseri hakkında bir çok bilgi verilmiş.

EBU’L-HASEN en-NEDVİ – KUR’AN VE SÜNNET’TE İTİKAT İBADET VE GÜZEL AHLAK

EBU’L-HASEN en-NEDVİ – KUR’AN VE SÜNNET’TE İTİKAT İBADET VE GÜZEL AHLAK (*)

Kitap Adı: KUR’AN VE SÜNNET’TE İTİKAT İBADET VE GÜZEL AHLAK
Yazar Adı: Ebu’l-Hasen en-NEDVİ
Çeviren: M. A. Yekta SARAÇ
Yayın Evi: Risale Yayınları
Tarih – Baskı – Sayfa Sayısı: 1997 – 4. Baskı – 171 Sayfa

Arka Kapak Yazısı:

Bu eserde itikat, ibadet ve ahlak konularında her müslümanın dikkat etmesi gereken hususlar açık ve net şekilde samimi bir üslup ile anlatılmaktadır.

İslam dünyasının yakından tanıdığı ve günümüz İslami tasavvur ve tefekkürünün oluşumunda büyük payı olan Nedvi, itikat, ibadet, ve ruh terbiyesi hususlarında bütün Müslümanlara bir rehber kitap olması için yazdığını belirttiği eseri hakkında “Bu kitapta şimdiye kadar yaptığım çalışmalarının, davet ve terbiye alanındaki tecrübelerimin özü bulunmaktadır” diyor.

Eser, müslümanın hayatının bütün cephelerini Kur’an ve Sünnet ışığı altında değerlendirirken, İslam’ın değişmez prensiplerinin müslüman hayatına yansıyabilmesinin şartlarını da göstermektedir.

Kitap Hakkında Benim Notlarım:

(*) Bu kitapta altını çizdiğim yerler yok. Sadece kısa bir tanıtım yazısı formatında kitaptaki bir konuya değindim.

Kitap İslam Dininin Özellikleri, İtikad, İbadetler, Güzel Ahlak ve Sonuç olmak üzere beş ana bölümden oluşuyor. Her bölümde konularla ilgili genel bilgilerle beraber bazı yan konulara da değinilmiş.

Yazar 152. sayfada kitabı Müslümanlara bildikleri şeyleri hatırlatma amacıyla yazdığını söylemiş. Zaten İtikad, İbadet ve Ahlak konularında belli seviyedeki her İslam aliminin aynı amaçla yazılmış bir ya da birkaç kitabı var diyebiliriz. Yazar 153. sayfada buna ek olarak kitabın tenkit edilmek için değil de istifade edilmek için okunması gerektiğini yazmış. Aslında bir çok alim bu başlıklara sahip ya da İslam hakkında başka konularda kitaplar yazar fakat bazı ameli ya da siyasi nedenlerden dolayı 2-3 konuda hep birileri tarafından eleştirilir ve genelde yazarın emeği hiçe sayılarak yazdıklarından faydalanılmaz. Yazar ister yanlış bilgiden dolayı isterse siyasi ya da ameli mezhep farkından dolayı olsun bir hata yapmış ya da okuyucunun bildiklerinden farklı bir şey yazsın eleştiriler tekfire ya da yazarı önemsiz birine indirgemeye kadar gitmemeli. İslam aleminde imani konularda değilde ameli ve siyasi konularda olan ayrılıkların gayrimüslimler ya da bilgisiz Müslümanlar tarafından imani konulardaymış gibi algılanmasının en büyük nedeni bu tür dışlayıcı tavırlardır. Yazarın kitabın sonunda bu uyarıyı yapması iyi olmuş. Aslında benimde tenkit konusunda bir iki not aldığım yer var fakat uzun denilebilecek bir süredir yazarla aynı görüşte olduğum için kitabın genelini tanıtma gayesi güdüyorum ve o kısımları buraya almadım. Buraya kadar anlattıklarımdan herhangi bir yanlışın görmezden gelinmesini istediğim anlaşılmasın. Sadece böyle kitapların okunma amaçlarının ne olması gerektiği ve eleştiri ya da düzeltme olacaksa bunun ölçülü olması gerektiğini anlatmaya çalıştım. Tüm bunlarla beraber yazarın kitabında bazı düşünce ve hareket tarzlarını tenkit ettiğini de belirteyim.